catoons

Just fun

ေသြးတြင္းအဆီ က်ေအာင္ ေလ့က်င့္ခန္း ဘယ္လို လုပ္ၾကမလဲ?

ေသြးတြင္းအဆီ က်ေအာင္ ေလ့က်င့္ခန္း ဘယ္လို လုပ္ၾကမလဲ?

 ကိုလက္စထေရာလ္ပမာဏရွိသင့္တာထက္မ်ားေနရင္ က်န္းမာဖို႔အတြက္ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ မွန္ကန္တဲ့ေလ့က်င့္ခန္းပံုမွန္လုပ္ျခင္းျဖင့္ ႏွလံုးကိုကာကြယ္ေပးတဲ့ HDL ကိုလက္စေရာပမာဏျမင့္တက္ေစၿပီး အႏၲရာယ္ျဖစ္ေစတဲ့ triglyceride ပမာဏကိုေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။ ဘယ္လိုေလ့က်င့္ခန္းေတြလုပ္သင့္သလဲ? သုေတသီေတြက ေအ႐ိုးဗစ္နဲ႔ အေလးမေလ့က်င့္ခန္းပူးတြဲျပဳလုပ္ျခင္း က ႏွလံုးေသြးေၾကာေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေခ်ေလ်ာ့က်ေစဖို႔ အေကာင္းဆံုးအစီအစဥ္ျဖစ္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလ်ာ့က်ျခင္း၊ အဆီမ်ားဆံုး႐ႈံးျခင္း၊ ႏွလံုးနဲ႔ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းက်န္းမာေရးေကာင္းမြန္ျခင္း စတဲ့အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ားစြာရရွိေစပါတယ္။

ကိုလက္စေရာက်ဖို႔အတြက္ ေလ့က်င့္ခန္း ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာျပဳလုပ္သင့္ပါသလဲ? ကိုလက္စထေရာလ္က်ဖို႔၊ ေသြးေပါင္က်ေစဖို႔၊ ႏွလံုးခုန္ရပ္ျခင္းနဲ႔ ေလျဖတ္ျခင္းျဖစ္ႏိုင္ေခ်ေတြကို ေလ်ာ့က်ေစ ဖို႔အတြက္ တစ္ပတ္ကို 3 ႀကိမ္ (သို႔) 4 ႀကိမ္ အေတာ္အသင့္ (သို႔) ျပင္းျပင္းထန္ထန္ေလ့က်င့္ခန္း 40 မိနစ္ခန္႔လုပ္သင့္ပါတယ္။

 ႏွလံုးေသြးေၾကာစနစ္ေကာင္းမြန္ေစဖို႔ အတြက္ တစ္ပတ္လွ်င္ အေတာ္အသင့္ေလ့က်င့္ခန္း 150 မိနစ္ (သို႔) ျပင္းျပင္းထန္ထန္ေလ့က်င့္ခန္း 75 မိနစ္ျပဳလုပ္သင့္တယ္လို႔ အၾကံျပဳထားပါတယ္။ အေတာ္အသင့္ေလ့က်င့္ခန္းအခ်ိဳ႕ကေတာ့
- - လမ္းျမန္ျမန္ေလွ်ာက္ျခင္း ( တစ္နာရီလွ်င္ မိုင္ 30 ႏွင့္အထက္)
 - စက္ဘီးစီးျခင္း ( တစ္နာရီ မိုင္ 10 ႏွင့္ေအာက္)
 - တင္းနစ္ကစားျခင္း (တစ္္ဖက္လွ်င္ႏွစ္ေယာက္) 
- ဥယ်ာဥ္ျခံေျမစိုက္ပ်ိဳးျခင္း

 ျပင္းျပင္းထန္ထန္ေလ့က်င့္ခန္းအခ်ိဳ႕မွာ
 - - လမ္းေလွ်ာက္ၿပိဳင္ျခင္း၊ အေႏွးေလွ်ာက္ျခင္း၊ ေျပးျခင္း
 - ေရကူးျခငး္ - တင္းနစ္ကစားျခင္း (တစ္ဖက္တစ္ေယာက္)
 - ေအ႐ိုးဗစ္ကျခင္း - စက္ဘီးစီးျခင္း( တစ္နာရီ 10 မိုင္ႏွင့္အထက္) 
- ေတာင္တက္ျခင္း

 အက်ိဳးရွိေလာက္တဲ့အထိ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္မလုပ္ သိႏိုင္တဲ့အလြယ္ဆံုးနည္းလမ္းကေတာ့ talk test (စကားေျပာစမ္းသပ္မႈ) ျပဳလုပ္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ အေတာ္အသင့္ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ေနရင္းစကားေျပာႏိုင္ေပမယ့္ အျပင္းအထန္ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ေနခ်ိန္မွာေတာ့ စကားလုံးနည္းနည္းေျပာၿပီးတာနဲ႔ရပ္ၿပီးအသက္႐ွဴဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ ႏွလံုးက်န္းမာေစဖို႔အတြက္ အေလးမေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။ အေလးမေလ့က်င့္ခန္းဆိုတာ စက္ေတြ၊ အေလးေတြ၊ ကြင္းေတြနဲ႔ ကိုယ့္ရဲ႕ကိုယ္ပိုင္အေလးခ်ိန္ကိုအသံုးျပဳၿပီး ႂကြက္သားေတြသန္မာလာေအာင္တည္ေဆာက္ျခင္းျဖစ္ ပါတယ္။ ႂကြက္သားမ်ားတက္လာျခင္းေၾကာင့္ ဇီဝကမၼျဖစ္စဥ္ကိုျမန္ေစၿပီး နားေနတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာေတာင္ ကယ္လိုရီေတြကိုေလာင္ကၽြမ္းေစပါတယ္။ အေလးမေလ့က်င့္ခန္းကို တစ္ပတ္ကို အနည္းဆံုး 2 ၾကိမ္ျပဳလုပ္သင့္ပါတယ္။ အေလးမေလ့က်င့္ခန္းမလုပ္ဖူးဘူးဆိုရင္ ထိခိုက္ဒဏ္ရာမရရွိေအာင္နဲ႔ အေကာင္းဆံုးအက်ိဳးေက်းဇူးရရွိေစဖို႔အတြက္ ကၽြမ္းက်င္တဲ့သင္တန္းဆရာနဲ႔ အရင္သင္တန္းတက္သင့္ပါတယ္။ အေလးမေလ့က်င့္ခန္းပံုမွန္ျပဳလုပ္ၿပီး တစ္လေလာက္အၾကာမွာ HDL ကိုလက္စထေရာလ္နဲ႔ triglyceride ပမာဏေကာင္းမြန္ လာတာကိုေတြ႔ရပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္ ေလ့က်င့္ခန္းျပဳလုပ္႐ံုနဲ႔ေတာ့ သိသိသာသာမက်ေစပါဘူး။

 ဒါေၾကာင့္ အစားအေသာက္နဲ႔ထိန္းဖို႔လည္းလိုပါတယ္။ ျပည့္ဝဆီပါတဲ့ အနီေရာင္အသားေတြနဲ႔ အဆီဓာတ္ျပည့္ဝတဲ့ နို႔ထြက္ပစၥည္းေတြကိုေရွာင္ၾကဥ္ပါ။ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ သစ္သီးနဲ႔ ေကာက္ပဲသီးႏွံေတြပါဝင္တဲ့ က်န္းမာေရးနဲ႔ညီညြတ္မွ်တတဲ့ အစားအစာေတြစားသံုးျခင္းက အေကာင္းဆံုးနည္းလမ္းျဖစ္ပါတယ္။ ကိုလက္စေရာက်ေစဖို႔ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တဲ့အေလ့အက်င့္ကို ဘယ္လိုစၾကမလဲ? အထိုင္မ်ားၿပီး ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေခ်မ်ားတဲ့အေျခအေနရွိရင္ ေလ့က်င့္ခန္းမလုပ္ခင္မွာ ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ဖို႔သင့္ေတာ္လားဆိုတာကို ဆရာဝန္နဲ႔အရင္တိုင္ပင္ပါ။ ၿပီးရင္ေတာ့ ျဖည္းျဖည္းမွန္မွန္စတင္ပါ။

လူေတြက ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ဖို႔အတြက္ ၿပီးျပည့္စံုတဲ့အခ်ိန္တစ္ခုကိုေစာင့္ေလ့ရွိပါတယ္။ ေစာင့္ဖို႔မလိုပါဘူး စ႐ံုပဲစလိုက္ပါ။ တစ္ပတ္ကို 6 ရက္ေလာက္ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္သင့္ပါတယ္။ အစပိုင္းမွာအေလ့အက်င့္ရဖို႔ခက္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အေလ့အက်င့္အသစ္တစ္ခုရဖို႔အတြက္ ႀကိဳးစားၿပီးစတင္လိုက္ပါ။

 ကိုလက္စေရာက်ေစဖို႔နဲ႔ ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေခ်ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔ အတြက္ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္းကို ဘယ္လိုထိန္းသိမ္းထားမလဲ? ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ခ်င္စိတ္ရွိေနေစဖို႔အတြက္ နည္းလမ္းေကာင္းအခ်ိဳ႕ရွိပါတယ္။ လက္ေတြ႔က်တဲ့ပန္းတိုင္ထားရွိပါ - ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္းျဖင့္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ျမန္ျမန္က်ရမယ္ (သို႔) ကိုလက္စေရာပမာဏျမန္ျမန္က်ရမယ္လို႔ေမွ်ာ္လင့္ရင္ တကယ္မျဖစ္ႏိုင္တဲ့အတြက္ စိတ္ညစ္ျပီးေတာ့ ေလ့က်င့္ခန္းလုုပ္ခ်င္စိတ္က်ဆင္းေစပါလိမ့္မယ္။ လူမႈပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ဆက္ႏြယ္ေသာေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ - မိသားစု၊ မိတ္ေဆြေတြရဲ႕ ေထာက္ပံ့မႈေတြရွိရင္ ေလ့က်င့္ခန္းဆက္လက္လုပ္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ အေထာက္အကူျဖစ္ေစပါလိမ့္မယ္။ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္လုပ္ပါ - အားကစားခန္းမ,မသြားႏိုင္ဘူး (သို႔) ရာသီဥတုအေျခအေနေၾကာင့္ အျပင္ထြက္ၿပီးမလုပ္ႏိုင္ရင္ အခန္းထဲမွာပဲ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။

Dr. Mya Myo Myo Swe Ref      : drmyanmar.com 

Health Tips

ရာသီလာစဥ္ နာက်င္ျခင္း (Period Pain - Dysmenorrhoea)

ရာသီလာစဥ္ နာက်င္ျခင္း (Period Pain - Dysmenorrhoea)

ရာသီေသြးဆင္းေနခ်ိန္အတြင္း နာက်င္ျခင္းေ၀ဒနာသည္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္ ငယ္ရြယ္သူမ်ားအၾကား တြင္ အျဖစ္မ်ားသည္။ အသက္ၾကီးလာသည္ႏွင့္အမွ် ထိုနာက်င္မႈ ေ၀ဒနာကို ခံစားရျခင္း နည္းလာၾကသည္။ အနာ သက္သာေစရန္ အနာသက္သာေဆးမ်ားကို ေသာက္သံုးေလ့ရွိသည္။ အမ်ိဳးသမီးအမ်ားစုတြင္ ရာသီလာေနစဥ္ အတြင္း မည္သည့္အတြက္ေၾကာင့္ နာက်င္ျခင္းျဖစ္သည္ကို ရွင္းလင္းစြာ မသိရွိရေပ။ အခ်ိဳ႕ေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ (အထူးသျဖင့္အသက္ ၃၀ ေက်ာ္ႏွင့္ ၄၀ ေက်ာ္မ်ားတြင္) တင္ပဆံုအတြင္း ျပႆနာတစ္ခုခုရွိျခင္းေၾကာင့္ နာက်င္ျခင္း ျဖစ္ေပၚသည္။

ဘယ္သူေတြမွာ ရာသီေသြးဆင္းေနခ်ိန္ နာက်င္ႏိုင္သလဲ?

အမ်ိဳးသမီးအမ်ားစုတြင္ ရာသီလာေနစဥ္အတြင္း နာက်င္ျခင္း ေ၀ဒနာကို ခံစားရေလ့ရွိသည္။ နာက်င္မႈသည္ ျပင္းထန္ ျခင္းမရွိေသာ္လည္း အမ်ိဳးသမီး ၁၀ ေယာက္တြင္ ၁ ေယာက္၌ နာက်င္မႈမွာ ျပင္းထန္လြန္းသျဖင့္ ေန႔စဥ္ျပဳလုပ္ေနက် ျဖစ္ေသာ အလုပ္မ်ား (ဥပမာ - အိမ္မႈကိစၥမ်ား ၊ အလုပ္သို႔ သြားျခင္း ၊ ေက်ာင္းတက္ျခင္း) ကို မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ေပ။ ရာသီလာခ်ိန္အတြင္း နာက်င္ျခင္းကို ဆရာ၀န္မ်ားက ဒစ္မႏိုးရီးယား (Dysmenorrhoea) ဟု ေခၚေလ့ရွိသည္။ ထိုနာက်င္ျခင္းသည္ တင္ပဆံုခြက္မ်ားတြင္ ျဖစ္ေပၚေသာ နာက်င္ျခင္းအမ်ိဳးအစားမ်ားတြင္ တစ္ခုအပါ၀င္ ျဖစ္သည္။

·         ေရာဂါအခံေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္း (Primary Dysmenorrhoea)

ထိုအမ်ိဳးအစားသည္ အျဖစ္အမ်ားဆံုး အမ်ိဳးအစားျဖစ္သည္။ ထိုနာက်င္ျခင္းသည္ သားအိမ္ (သို႔) သားအိမ္ေခါင္းတြင္ မည္သည့္ျပႆနာမွ်မရွိဘဲ ျဖစ္ေပၚေလ့ရွိသည္။ ထိုအမ်ိဳးအစားသည္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားႏွင့္ အသက္ ၂၀ ေက်ာ္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားေလ့ရွိသည္။

·         ေရာဂါအခံေၾကာင့္ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္း (Secondary Dysmenorrhoea)

ထိုအမ်ိဳးအစားသည္ သားအိမ္ (သို႔) သားအိမ္ေခါင္းတြင္ ျပႆနာရွိျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚေလ့ရွိသည္။ ထိုအမ်ိဳးအစား သည္ အျဖစ္နည္းေသာ္လည္း အသက္ ၃၀ ေက်ာ္ႏွင့္ ၄၀ ေက်ာ္မ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားသည္။

ေရာဂါအခံေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္း (Primary Dysmenorrhoea)

ေရာဂါအခံေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္းကို ျဖစ္ေပၚေစေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားဟာ ဘာ လဲ?

ျဖစ္ေပၚေစေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ရွင္းလင္းစြာ မသိရွိရေပ။ သားအိမ္သည္ ပံုမွန္ပင္ျဖစ္ျပီး ခႏၶာကိုယ္အတြင္း ရွိေသာ ဓာတုပစၥည္းတစ္မ်ိဳးျဖစ္သည့္ ပ႐ိုစတဂလိုင္ဒင္ (Prostagladins) သည္လည္း သားအိမ္နံရံမ်ားတြင္ ပံုမွန္ အတိုင္း စုျပဳံလာျမဲျဖစ္သည္။ ပ႐ိုစတဂလိုင္ဒင္ (Prostagladins) သည္ ရာသီလာေနစဥ္အတြင္း သားအိမ္နံရံမ်ား ညွစ္ရန္ႏွင့္ သားအိမ္နံရံမ်ားကို ဖယ္ရွားရာတြင္ ကူညီေပးသည္။ ရာသီလာစဥ္ နာက်င္ျခင္းေ၀ဒနာခံစားရသည့္ အမ်ိဳး သမီးမ်ားတြင္ ပ႐ိုစတဂလိုင္ဒင္ (Prostagladins) သည္ လိုအပ္သည္ထက္ ပိုမို၍ စုပံုလာျခင္း (သို႔) သားအိမ္သည္ ပ႐ိုစတဂလိုင္ဒင္ (Prostagladins) ကို တံု႔ျပန္မႈ လြန္ကဲေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ထိုအေၾကာင္းအရာ ၂ ခ်က္ေၾကာင့္ သားအိမ္သည္ ပံုမွန္ထက္ ပို၍ ညွစ္လာျခင္းေၾကာင့္ သားအိမ္သို႔ ေသြးေရာက္ရွိမႈ နည္းလာျပီး နာက်င္ျခင္းကို ျဖစ္ေပၚ လာေစသည္။

ေရာဂါအခံေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္း၏ လကၡဏာမ်ားဟာ ဘာလဲ?

အဓိကျဖစ္ေပၚေသာ လကၡဏာမွာ ၀မ္းဗုိက္ေအာက္ပိုင္းတြင္ နာက်င္ျခင္းျဖစ္သည္။ ရာသီေသြးစေပၚသည့္ အသက္ အရြယ္တြင္ ထိုေ၀ဒနာကို ခံစားရေလ့ မရွိေသာ္လည္း ရာသီေသြးစေပၚျပီး ၆ လမွ ၁၂ လၾကာျမင့္ျပီးေနာက္ နာက်င္မႈ မ်ား စတင္ျဖစ္ေပၚလာသည္။ နာက်င္ျခင္းသည္

-        ၀မ္းဗိုက္ေအာက္ပိုင္းသို႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔လာျပီး တခါတရံ ေျခေထာက္အေပၚပိုင္းအထိ ေရာက္ရွိႏိုင္သည္။

-        ရာသီေသြးစေပၚသည့္ေန႔တြင္ စတင္ျဖစ္ေပၚေလ့ရွိေသာ္လည္း အခ်ိဳ႕လူမ်ားတြင္ ရာသီေသြးေနာက္ဆံုးရက္ မတိုင္မွီ ၁ ရက္အလိုေရာက္မွလည္း နာက်င္ျခင္း စတင္ႏိုင္သည္။

-        နာက်င္ျခင္းသည္ ၁၂-၂၄ နာရီၾကာျမင့္တတ္ျပီး အခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ ၂-၃ ရက္ၾကာျမင့္တတ္သည္။

-        ရာသီလာခ်ိန္ တစ္ၾကိမ္ႏွင့္ တစ္ၾကိမ္တြင္ ခံစားရသည့္ နာက်င္မႈမွာ မတူညီေပ။ အခ်ိဳ႕အခ်ိန္မ်ားတြင္ ပို၍ နာက်င္တတ္သည္။

-        အသက္ၾကီးလာသည္ႏွင့္အမွ် နာက်င္ျခင္းသည္ အျဖစ္နည္းလာျပီး ကေလးေမြးျပီးသည့္အခ်ိန္တြင္လည္း သက္သာႏိုင္သည္။

အခ်ိဳ႕ေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ နာက်င္ျခင္းအျပင္ အျခားေသာ လကၡဏာမ်ားကိုလည္း ခံစားရသည္။ ဥပမာ -

·         ေခါင္းကိုက္ျခင္း

·         ေမာပန္းျခင္း

·         မိုက္ခနဲျဖစ္ျခင္း

·         ရင္သားမ်ားတင္းျခင္း

·         ဗိုက္ေလပြျခင္း

·         ကိုယ္လက္ မအီမသာျဖစ္ျခင္း

·         ၀မ္းေလ်ာျခင္း

·         စိတ္ခံစားခ်က္မ်ားျခင္း (သို႔) မ်က္ရည္လြယ္ျခင္း

မွတ္ခ်က္။       ။ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအခ်က္မ်ားသည္ ေရာဂါအခံေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္း အမ်ိဳးအစားေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚေသာ လကၡဏာမ်ားမဟုတ္ေပ။

·         ကိုယ္အပူခ်ိန္ျမင့္မားျခင္း

·         မိန္းမကိုယ္မွ အရည္မ်ားဆင္းျခင္း

·         ႐ုတ္တရက္ ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း

·         လိင္ဆက္ဆံစဥ္ နာက်င္ျခင္း

·         ရာသီေသြးဆင္းခ်ိန္မဟုတ္ဘဲ ေသြးဆင္းျခင္း

·         လိင္ဆက္ဆံျပီးေနာက္ ေသြးဆင္းျခင္း

အကယ္၍ အထက္ပါအခ်က္မ်ား ျဖစ္ေပၚလာပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမန္ဆံုးျပသသင့္သည္။

ေရာဂါအခံေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္းအမ်ိဳးအစားကို ဘယ္လိုသတ္မွတ္မလဲ?

အမ်ိဳးသမီးအမ်ားစုတြင္ (အထူးသျဖင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္အမ်ိဳးသမီး) လကၡဏာမ်ားမွာ သိသာထင္ရွားလြန္းသျဖင့္ ဆရာ၀န္မွ လူနာအား ေရာဂါရာဇ၀င္ကို ေမးျမန္းယံုမွ်ျဖင့္ပင္ ေရာဂါကို သတ္မွတ္ႏိုင္သည္။ ဆရာ၀န္မွ ပံုမွန္ဟုတ္ မဟုတ္ ၀မ္းဗိုက္ကို စမ္းသပ္ႏိုင္သည္။

စစ္ေဆးမႈမ်ားႏွင့္ တင္ပဆံုအတြင္းပိုင္းသို႔ စမ္းသပ္ျခင္းမ်ားကို အမ်ားအားျဖင့္ ျပဳလုပ္ေလ့မရွိေပ။ သို႔ေသာ္ ေရာဂါအခံေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္းအမ်ိဳးအစားျဖစ္သည္ဟု မေသခ်ာလွ်င္ (သို႔) ေရာဂါ အခံေၾကာင့္ နာက်င္ျခင္းျဖစ္သည္ဟု သံသယရွိပါက စစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္သည္။

ေရာဂါအခံေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္ုုတြင္ နာက်င္ျခင္းအမ်ိဳးအစားကို ဘယ္လိုကုသမလဲ?

အမ်ိဳးသမီးအမ်ားစု၌ ရာသီေသြးဆင္းခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္းမွာ မျပင္းထန္သျဖင့္ အိမ္တြင္ပင္ ကုသႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ အကယ္၍ နာက်င္ျခင္းသည္ ပိုမိုျပင္းထန္လာျပီး ေန႔စဥ္ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကိုပါ ထိခိုက္လာပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ ျပသသင့္သည္။

အကယ္၍ ေရာဂါအခံေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္ုုတြင္ နာက်င္ျခင္းအမ်ိဳးအစားျဖစ္ပါက ကုသႏိုင္သည့္ နည္းလမ္းမ်ားစြာ ရွိသည္။

·         ေရေႏြးအိတ္ကပ္ေပးျခင္း

၀မ္းဗိုက္ေအာက္ပိုင္းတြင္ ေရေႏြးပုုလင္းကို ကပ္ေပးပါက (သို႔) ေရပူျဖင့္ ေရခ်ိဳးေပးပါက နာက်င္ျခင္းကို သက္ သာေစႏိုင္သည္။ နာက်င္ျခင္းသည္ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ ျဖစ္ေပၚေလ့မရွိေပ။ ေရပူကပ္ခ်ိ္န္တြင္ ေရေႏြးပုလင္းတြင္ ေႏြးယံုသာ ထည့္ရမည္။

·         စတီး႐ြိဳက္မပါ၀င္ေသာ အေရာင္က်ေဆးႏွင့္ အနာသက္သာေဆးမ်ား (Non-steroidal anti-inflammatory painkillers)

ထိုေဆးကို ေသာက္လိုက္ပါက အမ်ိဳးသမီး ၁၀ ေယာက္တြင္ ၇ ေယာက္၌ နာက်င္ျခင္း သက္သာသြားေလ့ ရွိသည္။ ထိုေဆးမ်ားသည္ နာက်င္ျခင္းကို ျဖစ္ေပၚေစသည္ဟု ထင္ရေသာ ပ႐ိုစတဂလိုင္ဒင္ (Prostagladins) ၏ အာနိသင္ကို ပိတ္ဆို႔ေပးသည္။ ထိုအုပ္စုတြင္ ပါ၀င္ေသာ ေဆးအမ်ိဳးအစားမ်ားစြာ ရွိျပီး အမည္အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ေစ်းကြက္တြင္ ေတြ႔ရသည္။ စတီး႐ြိဳက္မပါ၀င္ေသာ အေရာင္က်ေဆးႏွင့္ အနာသက္သာေဆးမ်ား (Non-steroidal anti-inflammatory painkillers) ကို ေသာက္သည့္အခါ ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားကို လိုက္နာရန္ လိုအပ္သည္။

-နာက်င္မႈစတင္ျဖစ္ေပၚသည္ႏွင့္ (သို႔) ရာသီေသြးစေပၚသည့္ အခ်ိန္၌ ပထမအၾကိမ္ ေဆးကို ေသာက္ ပါ။ အခ်ိဳ႕ေသာ ဆရာ၀န္မ်ားက ရာသီေသြးမေပၚမွီ ၁ ရက္ အလိုကတည္းက ေဆးေသာက္ ထားရန္ အၾကံျပဳေလ့ရွိသည္။  ထိုသို႔ေသာက္ထားပါက နာက်င္ျခင္းျဖစ္ေပၚျခင္းကို တားေဆးေပးလိမ့္မည္။

-ေဆးကို ရာသီလာေနစဥ္ ၂-၃ ရက္ ပုံမွန္ေသာက္ရန္ လိုအပ္သည္။ နာက်င္မွ ေဆးကို မေသာက္ပါ ႏွင့္။

-လံုေလာက္ေသာ ေဆးပမာဏကို ေသာက္ပါ။ (ေဆးကို ေလ်ာ့မေသာက္ပါႏွင့္) အကယ္၍ နာက်င္ ျခင္းသည္ မသက္သာပါက မိမိေသာက္ေနေသာ ေဆးပမာဏသည္ ေလ်ာ့နည္းေနသလားဆိုသည္ကို ဆရာ၀န္ႏွင့္ တိုင္ပင္ပါ။ ေဆးပမာဏထပ္တိုးလိုက္ပါက နာက်င္မႈ သက္သာသြားႏိုင္သည္။

-အခ်ိဳ႕ေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ စတီး႐ြိဳက္မပါ၀င္ေသာ အေရာင္က်ေဆးႏွင့္ အနာသက္သာေဆး မ်ား (Non-steroidal anti-inflammatory painkillers) ကို မေသာက္သင့္ေပ။ (ဥပမာ - အစာအိမ္တြင္ အနာရွိျခင္း ၊ ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါရွိသူမ်ား)

- ထိုေဆးကို ရာသီတစ္ၾကိမ္လာလွ်င္ ရက္အနည္းငယ္သာေသာက္ပါက ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးျဖစ္ေပၚမူ အလြန္နည္းသည္။ ေဆးဘူးခြံႏွင့္အတူပါလာေသာ ေဆးအညြန္းတြင္ ေရးသားေဖာ္ျပထားသည့္ ျဖစ္ေပၚႏိုင္ေသာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားႏွင့္ သတိျပဳရမည့္ အခ်က္မ်ားကို ေသခ်ာစြာဖတ္ပါ။

·         ပါရာစီတေမာ (Paracetamol)

စတီး႐ြိဳက္မပါ၀င္ေသာ အေရာင္က်ေဆးႏွင့္ အနာသက္သာေဆးမ်ား (Non-steroidal anti-inflammatory painkillers) ေသာက္သံုးရန္ မသင့္သူမ်ား ျဖစ္ပါက ပါရာစီတေမာ (Paracetamol) ေသာက္ႏိုင္သည္။ သို႔မဟုတ္ စတီး႐ြိဳက္မပါ၀င္ေသာ အေရာင္က်ေဆးႏွင့္ အနာသက္သာေဆးမ်ား (Non-steroidal anti-inflammatory painkillers) ေသာက္ေသာ္လည္း မသက္သာပါက ၂ မ်ိဳးစလံုးတြဲေသာက္ႏုိင္သည္။ ေဆး ဘူးခြံတြင္ ပါလာသည့္ေဆးအညႊန္းမ်ားကို ေသခ်ာစြာ ဖတ္ျခင္းျဖင့္ အမ်ားဆံုးေသာက္ႏိုင္သည့္ ေဆးပမာဏ ကို သိရွိႏိုင္လိမ့္မည္။

·         ေဟာ္မုန္းေပါင္းစပ္ထားေသာ ေဆးလံုးမ်ား ၊ ေဆးထုပ္မ်ား (သို႔) ကြင္းမ်ား

အကယ္၍ သားဆက္ျခင္းျခင္းကိုပါ ျပဳလုပ္လိုပါက အထက္ေဖာ္ျပပါ ၃ မ်ိဳးမွ ၁ မ်ိဳးကို ေရြးခ်ယ္ႏိုင္သည္။ အကယ္၍ ေဟာ္မုန္းေဆးမ်ားသံုးေနပါက ရာသီေသြးမ်ားစြာ ဆင္းမည္မဟုတ္ေပ။ တခါတရံ ရာသီေသြးဆင္း ျခင္း ရပ္တန္႔သြားသျဖင့္ ၁ ႏွစ္တြင္ ရာသီေပၚသည္လ အနည္းငယ္သာရွိသျဖင့္ နာက်င္ျခင္းခံစားရသည့္ အေရအတြက္ကို ေလ်ာ့နည္းသြားေစလိမ့္မည္။

·         သားအိမ္အတြင္းသို႔ ပစၥည္းထည့္သည့္ နည္းလမ္း (Intrauterine system)

အကယ္၍ ေရရွည္သားဆက္ျခားလိုပါက သားအိမ္အတြင္းသို႔ ပစၥည္းတစ္မ်ိဳးကို ထည့္ထားႏိုင္သည္။ ထို ပစၥည္းသည္ လီဗိုႏိုဂ်က္စ္ထရဲ (Levonogesteral) ဟု ေခၚသည့္ ေဟာ္မုန္းတစ္မ်ိုုးကို ေျဖးေျဖးျခင္း လႊတ္ေပးသည္။ ထိုေဟာ္မုန္းသည္ သားအိမ္နံရံမ်ားကို ပါးေစသည္။ ထိုပစၥည္းသည္ သားဆက္ျခားျခင္း အတြက္ ေကာင္းမြန္သကဲ့သို႔ နာက်င္ျခင္းႏွင့္ ရာသီေသြးဆင္းသည့္ ပမာဏကိုပါ နည္းေစသည္။

·         အျခားေသာ ပ႐ိုဂ်က္စထိုဂ်င္ (Progestrogen) ပါ၀င္သည့္ သားဆက္ျခားေဆးမ်ား

အကယ္၍ သားဆက္ျခားသည့္ အာနိသင္ကိုပါ အလိုရွိပါက အျခားေရြးခ်ယ္ႏိုင္သည့္ နည္းလမ္းတစ္ခုမွာ ပ႐ိုဂ်က္စထိုဂ်င္ (Progestrogen) ပါ၀င္သည့္ အျခားေသာ သားဆက္ျခားေဆးမ်ားကို အသံုးျပဳျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုေရြးခ်ယ္စရာနည္းလမ္းမ်ားမွာ Depo-Provera အမည္ရွိ ထိုးေဆးႏွင့္ Cerazette အမည္ရွိ ေသာက္ေဆး မ်ား ပါ၀င္သည္။

·         အေရျပားေအာက္ကို ျမွုဳပ္ထည့္ရေသာ လွ်ပ္စစ္ျဖင့္ အာ႐ုံေၾကာကို လႈပ္ေဆာ္ေပးသည့္ စက္ပစၥည္း (Intra- scutaneous electrical nerve stimulation machine)

ထိုအမ်ိဳးအစားသည္ ေဆးမေသာက္လိုသူမ်ားအတြက္ ေရြးခ်ယ္ႏိုင္သည့္ နည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္သည္။ ထိုစက္ ပစၥည္းမွ ေသးငယ္ေသာ လွ်ပ္စစ္စီးေၾကာင္းကို ထုတ္လႊတ္ေပးသည္။ ထိုစက္သည္ နာက်င္ျခင္းမ်ားအတြက္ အာ႐ံုေၾကာမ်ားမွ ဦးေႏွာက္သို႔ ပို႔လႊတ္ေပးေသာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို အေႏွာက္အယွက္ေပးသည္။ သို႔ေသာ္ ထိုနည္းလမ္းမွာ ဖြံ႔ျဖိဳးျပီးႏိုင္ငံမ်ားတြင္သာ အသံုးျပဳႏိုင္သည္။

·         အျခားေသာေဆးမ်ား

အကယ္၍ အထက္ေဖာ္ျပပါနည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ မသက္သာပါက အျခားေသာ ေဆးအမ်ိဳးမ်ိဳးကိုလည္း စမ္းသပ္ သင့္သည္။ ဥပမာ - ရာသီစက္၀န္းကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစႏိုင္သည့္ ေဆးမ်ားကို တခါတရံ အသံုးျပဳသင့္ သည္။ ထိုေဆးမ်ားသည္ အျမဲတမ္း အသံုးျပဳေလ့ရွိေသာ ေဆးမ်ားမဟုုတ္ေပ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ထိုေဆးမ်ား၏ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးသည္ ျပႆနာတစ္ခုျဖစ္ျပီး ထိုေဆးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပဳလုပ္ထားေသာ သုေတသနမ်ားမွာ အလြန္နည္းေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

·         အျခားေသာ ေဆးမ်ားျဖင့္ ကုသျခင္း

ရာသီလာစဥ္ နာက်င္ျခင္းအတြက္ အျခားေသာ ေဆးမ်ားျဖင့္ ကုသသည့္နည္းလမ္းကို ေထာက္ခံထားေသာ အေထာက္အထားမ်ားမွာ လံုေလာက္မႈ မရွိေပ။ ဥပမာ - ေဆးဘက္၀င္အပင္မ်ား (သို႔) အစားအေသာက္ဆိုင္ ရာ ျဖည့္စြက္မႈမ်ား ၊ ဓာတ္အပ္စိုက္ျခင္း ၊ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ားျပဳလုပ္ျခင္းႏွင့္ ေက်ာ႐ိုးမ်ားကိုႏွိပ္နယ္ေပးျခင္း။ အခ်ိဳ႕ေသာ သုေတသနအနည္းငယ္က အထက္ေဖာ္ျပပါနည္းလမ္းအခ်ိဳ႕ေသာ နာက်င္ျခင္းအတြက္ အေထာက္ အကူျဖစ္သည္ဟုဆိုေသာ္လည္း မည္မွ်အထိ အာနိသင္ရွိသည္မွာမူ မရွင္းလင္းေပ။ အထက္ေဖာ္ျပပါ ကုသမႈ မ်ားသည္ ရာသီေသြးဆင္းခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္းအတြက္ အကူအညီျဖစ္ မျဖစ္ ေလ့လာမႈမ်ား ပိုမိုျပဳလုပ္ရန္ လို ေသးသည္။ ထိုေဆးမ်ားသည္ အျခားမိမိေသာက္ေနေသာ ေဆးမ်ားအေပၚတြင္လည္း အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္ ေစႏိုင္သည္ကို သတိျပဳရန္ လိုအပ္သည္။

ေရာဂါအခံေၾကာင့္ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္း (Secondary Dysmenorrhoea)

ေရာဂါအခံေၾကာင့္ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္း (Secondary Dysmenorrhoea) ကို ျဖစ္ေပၚေစေသာ အေၾကာင္းမ်ာက ဘာလဲ?

တခါတရံ သားအိမ္ (သို႔) တင္ပဆံုခြက္အတြင္းတြင္ ရွိေသာ ျပႆနာမ်ားေၾကာင့္လည္း ရာသီေသြးဆင္းခ်ိန္တြင္ နာက်င္ႏိုင္သည္။ ဥပမာ - သားအိမ္နံရံပံုမွန္မဟုတ္ျခင္း(Endometriosis)၊ သားအိမ္တြင္ အလံုးရွိျခင္း (Fibroids)၊ သားအိမ္အတြင္းႏွင့္ မ မ်ိဳးဥျပြန္ မ်ားအတြင္းသို႔ ေရာဂါပိုးမ်ား ၀င္ေရာက္ျခင္း ။

ေရာဂါအခံေၾကာင့္ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္း (Secondary Dysmenorrhoea) ၏ လကၡဏာမ်ားဟာ ဘာလဲ?

အဓိကျဖစ္ေပၚေသာ လကၡဏာမွာ ရာသီလာေနစဥ္အတြင္း ၀မ္းဗိုက္ေအာက္ပိုင္း နာက်င္ျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုအမ်ိဳး အစားတြင္ ယခင္ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာက ရာသီလာစဥ္ မည္သည့္ ေ၀ဒနာမွ် မခံစားရျခင္း (သို႔) အနည္းငယ္သာ ခံစား ရေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္းမွ အလြန္ နာက်င္သည့္ ေ၀ဒနာကို ခံစားရျခင္းျဖစ္သည္။

ေအာက္တြင္ေပးထားေသာ အခ်က္မ်ားသည္ ေရာဂါအခံေၾကာင့္ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္း (Secondary Dysmenorrhoea) အမ်ိဳးအစားတြင္ ေတြ႔ရသည္။

·         အကယ္၍ နာက်င္မႈ ပံုစံေျပာင္းလဲလာလွ်င္။ ဥပမာ - အကယ္၍ ရာသီေသြးဆင္းခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္းသည္ ပံုမွန္အခ်ိန္မ်ားထက္ ပို၍ နာက်င္ျခင္း (သို႔) ပို၍ ရွည္ၾကာျခင္း။ အခ်ိဳ႕ေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ ေရာဂါအခံ ေၾကာင့္ ရာသီေသြးဆင္းခ်ိန္ နာက်င္ပါက ရာသီေသြးမစတင္မွီ ရက္မ်ားစြာ အလိုကတည္းကပင္ နာက်င္မႈ စတင္ျပီး ရာသီေသြးဆင္းေနသည့္ ရက္မ်ားတြင္လည္း နာက်င္ဆဲ ျဖစ္သည္။ (ထိုအခ်က္သည္ ပထမအမ်ိဳး အစားတြင္ ျဖစ္ခဲသည္။)

·         အကယ္၍ အျခားေသာ လကၡဏာမ်ား ရွိလွ်င္ - ဥပမာ -

-        ရာသီေသြး ပံုမွန္မေပၚျခင္း။

-        ရာသီေသြးဆင္းခ်ိန္ မဟုတ္ဘဲ ေသြးဆင္းျခင္း

-        ရာသီေသြးဆင္းခ်ိန္မဟုတ္ဘဲ နာက်င္ျခင္း။

-        ရာသီေသြးဆင္းပါက ပံုမွန္ထက္ ပမာဏပိုမ်ားျခင္း။

-        ေယာနိလမ္းေၾကာင္းမွ အရည္မ်ားဆင္းျခင္း။

-        လိင္ဆက္ဆံစဥ္ နာက်င္ျခင္း။

-        မစင္သြားသည့္ လမ္းေၾကာင္းတြင္ နာက်င္ျခင္း။

အကယ္၍ အထက္ပါအခ်က္မ်ား ျဖစ္ေပၚလာပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမန္ဆံုးျပသသင့္သည္။

ေရာဂါအခံေၾကာင့္ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္း (Secondary Dysmenorrhoea)

အကယ္၍ ေရာဂါအခံေၾကာင့္ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ဆရာ၀န္မွ သံသယျဖစ္ပါက စစ္ေဆး စမ္းသပ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ေပလိမ့္မည္။ ထိုစစ္ေဆးမႈမ်ားတြင္ သားအိမ္ႏွင့္ တင္ပဆံုမ်ားအတြင္းသို႔ စစ္ေဆးသည့္အျပင္ ၀မ္းဗိုက္ကိုလည္း စစ္ေဆးသည္။ ထိုသို႔ ျပဳလုပ္ရျခင္းမွာ နာက်င္ျခင္းကို ျဖစ္ေစေသာ အေၾကာင္းအရာကို ရွာေဖြရန္ ျဖစ္သည္။ ဥပမာ - သားအိမ္တြင္ အလံုးတည္ျခင္း။ ေရာဂါပိုး၀င္ေရာက္ျခင္း ရွိ ၊ မရွိ သိရွိႏိုင္ရန္အတြက္ ဆရာ၀န္မွ စစ္ေဆးေနစဥ္အတြင္း ဂြမ္းစျဖင့္ နမူနာမ်ားကို ယူေပလိမ့္မည္။

အကယ္၍ ဆရာ၀န္မွ လူနာသည္ ေရာဂါအခံေၾကာင့္ ရာသီလာေနစဥ္အတြင္း နာက်င္ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ယံုၾကည္ပါက အျခားေသာ စစ္ေဆးမႈမ်ား ခံယူရန္ အထူးကုဆရာ၀န္ထံ လႊဲေပးလိမ့္မည္။ အျခားျပဳလုပ္ရမည့္ စစ္ေဆးမႈမ်ားသည္ နာက်င္ျခင္းကို ျဖစ္ေပၚေစေသာ အေၾကာင္းအရာေပၚမူတည္သည္။ အျခားေသာ ျပဳလုပ္ႏိုင္သည့္ စစ္ေဆးမႈမ်ားမွာ -

·         သားအိမ္ႏွင့္ တင္ပဆံုအတြင္းရွိ ကလီစားမ်ားကို အာထရာေဆာင္း႐ိုက္ျခင္း။

·         သားအိမ္အတြင္းသို႔ တယ္လီစကုပ္ျဖင့္ ၾကည့္ျခင္း။

·         တင္ပဆံုအတြင္းရွိ ကလီစားမ်ားကို တယ္လီစကုပ္ျဖင့္ ၾကည့္ျခင္းတို႔ျဖစ္သည္။

ေရာဂါအခံေၾကာင့္ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္း (Secondary Dysmenorrhoea) ကို ဘယ္လိုကုသမလဲ?

ေရာဂါအခံေၾကာင့္ ရာသီေသြးေပၚခ်ိန္တြင္ နာက်င္ျခင္း (Secondary Dysmenorrhoea) ကို ကုသႏိုင္သည့္နည္းလမ္း မ်ားသည္ ျဖစ္ေပၚေစေသာ အေၾကာင္းအရာေပၚမူတည္သည္။ (ဥပမာ - သားအိမ္နံရံပံုမွန္မဟုတ္ျခင္း  (Endometriosis)၊ သားအိမ္တြင္ အလံုးရွိျခင္း(Fibroids)၊ သားအိမ္အတြင္းႏွင့္ မ မ်ိဳးဥျပြန္ မ်ားအတြင္းသို႔ ေရာဂါပိုးမ်ား ၀င္ေရာက္ျခင္း ။ ဥပမာပါ ေရာဂါမ်ား၏ အေသးစိတ္ကို သီးျခားေခါင္းစဥ္မ်ားျဖင့္ ေဖာ္ျပေပးထားျပီး ထိုေဆာင္းပါးမ်ားတြင္ ကုသနည္း ကိုပါ ေဖာ္ျပေပးသြားပါမည္။)

အကယ္၍ သားအိမ္အတြင္းသို႔ ပစၥည္းထည့္ထားသူျဖစ္ျပီး ရာသီလာခ်ိန္ နာက်င္ပါက ပထမအမ်ိဳးအစားတြင္ ပါ၀င္သည့္ ကုသမႈနည္းလမ္းမ်ားအတိုင္း ကုသပါက သက္သာေပလိမ့္မည္။ သို႔ေသာ္ အခ်ိဳ႕ေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ လကၡဏာမ်ားမသက္သာပါက သားအိမ္အတြင္းထည့္ထားေသာ သားဆက္ျခားပစၥည္းကို ျပန္ထုတ္ရန္ လိုအပ္သည္။

သတိျပဳရန္

အထက္တြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားမွာ မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္ ေရာဂါရွာေဖြျခင္းႏွင့္ ေဆး၀ါးကုသ ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ မဟုတ္ပဲ မိမိတြင္ ျဖစ္ေပၚေနေသာေရာဂါအေျခအေန မ်ားကို ေစာလ်င္စြာ သတိထားမိေစရန္ ႏွင့္ က်န္းမာေရးဗဟုသုတမ်ား တိုးပြားေစရန္သာ ရည္ရြယ္ပါသည္။ ေရာဂါရွာေဖြျခင္းႏွင့္ ေဆး၀ါးကုသျခင္းမ်ားကိုမူ တတ္သိကၽြမ္းက်င္ေသာ ဆရာ၀န္မ်ားႏွင့္သာ တိုင္ပင္ျပသ၍  ကုသမႈခံယူသင့္ ပါသည္။ အထက္ပါ အေၾကာင္းအရာမ်ား ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ေမးခြန္းမ်ား ေမးလိုလွ်င္ အေမးအျဖက႑ ( Forum) တြင္ Register ျပဳလုပ္၍ လြတ္လပ္စြာ ေမးျမန္းႏိုင္ပါသည္။

from...www.myanmarhealthcentre.com

ေႂကြေပမယ့္လည္း ေမႊးေနဆဲ

ဖတ္ေစခ်င္လြန္းလို႔ 7day journal မွ ကူးယူေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။

ေႂကြေပမယ့္လည္း ေမႊးေနဆဲ

ဆုဆက္ရည္ပိုး

အတြဲ (၁၆)၊ အမွတ္ (၃၂)

ေက်ာင္းသားငယ္ကုိ ကယ္တင္ရင္း ေႂကြလြင့္ခဲ့သည့္ အလယ္တန္းျပဆရာမ ေဒၚသန္းသန္းေဝ၏ဓာတ္ပံုကုိ ေနအိမ္တြင္ ေတြ႕ရစဥ္ (ဓာတ္ပံု-ေက်ာ္ဇင္သန္း)

ကားတိုက္ခါနီး လူတစ္ဦးကိို တြန္းထုတ္ကယ္တင္ရင္း ကုိယ္စားဝင္တိုက္ခံရသည့္ ျဖစ္ရပ္မ်ိဳး ႐ုပ္ရွင္ထဲတြင္သာ ျမင္ရေလ့ရွိသည္။ သို႔ေသာ္ ေအာက္တိုဘာ ၂ ရက္ ညေနက အဆိုပါျဖစ္ရပ္မ်ိဳး ေမွာ္ဘီ-ရန္ကုန္ ကားလမ္းမေဘးရွိ ဆပ္သြားေတာ မူလတန္းလြန္ ေက်ာင္းေရွ႕၌ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

ႏြားတင္ရန္လာသည့္ ၁၂ ဘီးကုန္တင္ကားႀကီးက ေက်ာင္းေရွ႕အေရာက္တြင္ လမ္းခ်ဲ႕ရန္ ေခတၱလမ္းပိတ္ထားေသာ ေနရာကုိေက်ာ္အတက္ ဘတ္စ္ကားတစ္စီးကို ႐ုတ္တရက္ျမင္ေတြ႕ရသည္။ ဘတ္စ္ကားကုိ ေရွာင္တိမ္းစဥ္ အရွိန္မထိန္းႏိုင္ဘဲ တစ္ဖက္ကားလမ္း၌ ရပ္ေနသည့္ သူငယ္တန္း ေက်ာင္းသားေလးဆီ ဦးတည္ေျပး၀င္သြားသည္။

သို႔ေသာ္ ကေလးငယ္၏ကံၾကမၼာကို ေျပာင္းေပးခဲ့သူက ဆရာမ။ ေဘးလြတ္ရာတြင္ ရွိေနသည့္ ဆရာမက ကေလးဆီ ေျပးလာကာ တြန္းထုတ္လိုက္သည္။ သူကိုယ္တိုင္ေတာ့ ေျပးခြင့္မသာဘဲ ကားဘီးႏွင့္ညပ္ကာ အသက္စေတးခဲ့ရသည္။ ဆရာမတြန္းထုတ္ေသာ သူငယ္တန္းေက်ာင္းသားကေလးကေတာ့ နဖူးကြဲဒဏ္ရာျဖင့္ ေဆး႐ံုတက္ကုသရေသာ္လည္း ေသကံမေရာက္ အသက္မေပ်ာက္ခဲ့ေပ။

‘‘သူ႔ေနရာမွာ ကြၽန္မဆိုရင္ေတာင္ လုပ္ႏိုင္ဖို႔မလြယ္ဘူး။ သူကေတာ့ အဲဒီလိုလုပ္မယ့္သူမ်ိဳးဆိုတာ ေသခ်ာတယ္’’ဟု ဆပ္သြားေတာ မူလတန္းလြန္ေက်ာင္း ေက်ာင္းအုပ္ဆရာမႀကီး ေဒၚေအးေအးမိုးက ေျပာသည္။

အေနေအးၿပီး ႐ိုးသားသည့္ဆပ္သြားေတာ မူလတန္းလြန္ေက်ာင္းမွ အလယ္တန္းျပဆရာမေဒၚသန္းသန္းေ၀ကို အမ်ားက သ႔ူပညာဂုဏ္ကို ေလးစား႐ံုသာမက ကိုယ္က်င့္သိကၡာ မွတ္ေက်ာက္အတြက္ စံထားရသူျဖစ္သည္။ ဆရာမ အသက္ (၂၇) ႏွစ္တြင္ ေမွာ္ဘီၿမိဳ႕နယ္မွ ေက်းရြာတစ္ရြာရွိ စာသင္ေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္း၌ ေက်ာင္းဆရာမဘ၀ကို စတင္ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ လုပ္သက္ သံုး ႏွစ္အၾကာမွစ၍ ကြယ္လြန္ခ်ိန္ အသက္ (၅၇)ႏွစ္္အထိ ဆပ္သြားေတာ မူလတန္းလြန္ေက်ာင္းတြင္ ဘ၀ကို ျမႇဳပ္ႏွံခဲ့သည္။ အျခားေက်ာင္းမ်ားသို႔ ေရႊ႕ေျပာင္းခြင့္ရေသာ္လည္း ျငင္းဆန္ခဲ့ၿပီး (၂၇)ႏွစ္တိုင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ျခင္းက ေက်ာင္းအေပၚသူထားရွိသည့္ သံေယာဇဥ္ျဖစ္သည္။

ဆရာမ ေဒၚသန္းသန္းေ၀သည္ နံနက္ ၇ နာရီထုိးသည္ႏွင့္္ ေက်ာင္းကုိ ေရာက္ေနသူျဖစ္သည္။ ဘယ္ဆရာမ၊ ဘယ္ေက်ာင္းသားမွ် မေရာက္ေသးခ်ိန္တြင္ ေက်ာင္းကို အေရာက္လာတတ္ၿပီး သူ႔စာသင္ခန္းကို ကိုယ္တိုင္သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ၿပီးလွ်င္ ေက်ာင္းအိမ္သာကုိ ေဆးေလ့ရွိသည္။ သူစိုက္ထားသည့္ သူ႔စာသင္ခန္းေထာင့္က ပန္းအိုးေလးေတြကို ေရေလာင္း၊ ေက်ာင္းစိုက္ခင္းကို စိမ္းလန္းေအာင္ ေပါင္းသင္ စသျဖင့္ နံနက္အေစာႀကီး အေရာက္လာလုပ္တတ္သည္မွာ ဆရာမ၏ နိစၥဓူ၀အျပဳအမူပင္ျဖစ္သည္။ ညေနဆိုလွ်င္ နံနက္ခင္းအတိုင္း ေက်ာင္းေ၀ယ်ာ၀စၥမ်ားလုပ္ၿပီးမွ သူျပန္သည္။ ပံုမွန္ သူျပန္ခ်ိန္က ညေန ၅ နာရီ အေစာဆံုးျဖစ္သည္။

‘‘သူ႔စာသင္ခန္းကို သူ႔အိမ္လို ေနခ်င္စဖြယ္ျဖစ္ေအာင္ထားတာ။ သန္႔ရွင္းေရးကိုယ္တိုင္လုပ္တယ္။ အိမ္သာ ကိုယ္တိုင္ေဆးတယ္။ ကေလးေတြကို မခိုင္းဘူး။ သူပဲ ေငြအကုန္ခံ၊ လူအပင္ပန္းခံ အနစ္နာခံလုပ္တာ’’ဟု ေက်ာင္းအုပ္ဆရာမႀကီး ေဒၚေအးေအးမိုးကဆရာမ ေဒၚသန္းသန္းေ၀အေၾကာင္း ေျပာျပသည္။

ဆရာမေဒၚသန္းသန္းေဝ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ေသာ ေမွာ္ဘီၿမိဳ႕နယ္ရွိ မူလြန္ေက်ာင္း (ဓာတ္ပံု-ေက်ာ္ဇင္သန္း)

ဆရာမတို႔ မိသားစုတြင္ ေမာင္ႏွမငါးဦးရွိသည့္အနက္ ဆရာမက သံုးဦးေျမာက္သမီးျဖစ္သည္။ ေမွာ္ဘီၿမိဳ႕ ေလထီးလမ္းရွိ ၿခံ၀င္းအတြင္း ေမာင္ႏွမမ်ားစုကာ စည္းစည္းလံုးလံုး ေနထိုင္ျခင္းျဖစ္သည္။ ၿခံ၀င္းအတြင္းက ဆရာမ၊ သမီးေလးႏွင့္ ခင္ပြန္းသည္တို႔ အတူတူေနထိုင္ေသာ ေျခတံရွည္ပ်ဥ္ေထာင္အိမ္ေလးကို ဆရာမ ျပင္ဆင္ဖန္တီးထားပံုက ဆရာမ၏ အခ်ဳပ္အလုပ္ကြၽမ္းက်င္မႈ၊ အသန္႔အျပန္႔ႀကိဳက္မႈႏွင့္ သစ္ပင္ေလးမ်ားကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးတတ္မႈမ်ား ေပၚလြင္ေနသည္။ အိမ္ျပတင္းတံခါးမ်ားကို ဆရာမကိုယ္တိုင္ခ်ဳပ္ ခန္းဆီးစေလးမ်ားျဖင့္ အလွဆင္ထားၿပီး အိမ္ေရွ႕မ်က္ႏွာစာတြင္ သစ္ခြ၊ ရြက္လွပန္းအစံု စိုက္ထားျခင္းက ဆရာမအိမ္၏ အရိပ္ေအာက္ ေရာက္သူတိုင္း စိတ္ခ်မ္းေျမ႕ေစသည္။

ဆပ္သြားေတာေက်ာင္းတြင္ ဆရာမ၏ ပၪၥမတန္းစာသင္ခန္းေလးက ေျပာစမွတ္ျပဳရေလာက္ေအာင္ပင္  အျခားစာသင္ခန္းမ်ား ႏွင့္မတူ ကြဲထြက္ေနသည္။ ဆရာမကိုယ္တိုင္ခ်ဳပ္ ခန္းဆီးစအစိမ္းေလးမ်ား တလြင့္လြင့္၊ သင္ေထာက္ကူကားခ်ပ္မ်ား အျပည့္အစံု၊ ေသာက္ေရအိုး သန္႔သန္႔စိုစိုႏွင့္ စာသင္ခန္းေလးက သပ္သပ္ရပ္ရပ္ရွိလွသည္။ သီတင္းကြၽတ္ေက်ာင္းပိတ္ရက္နီး၍ အလွဆင္ထားသည့္ စကၠဴမီးပံုးေလးေတြကဆရာမ၏ ေနာက္ဆံုးလက္ရာဆိုသည္ကိုမေျပာဘဲ သိေနႏိုင္သလိုအခန္းေထာင့္က ရြက္လွပင္စိမ္းစိမ္းေလးေတြက သူတို႕ကို ေရေလာင္း ေပါင္းသင္ေပးမည့္ ဆရာမအလာကို ေမွ်ာ္ေနသလို ထင္ရသည္။

‘‘ေက်ာင္းကို သံေယာဇဥ္ေတာ့ အေတာ္ႀကီးရွာတာ။ ေႏြရာသီေက်ာင္းပိတ္ရက္ေတာင္ တစ္ပတ္ ႏွစ္ရက္ ပံုမွန္လာတယ္။ သူစိုက္ထားတဲ့ အပင္ေလးေတြ ေသကုန္မွာစိုးလို႔တဲ့’’ဟု ဆပ္သြားေတာ မူလတန္းလြန္ေက်ာင္းမွ အေထြေထြလုပ္သား ဦးစန္းဝင္းက ေျပာသည္။

ႏွစ္ ၃၀ ခန္႔ ခင္မင္ရသည့္ ကာလတစ္ေလွ်ာက္ ႐ိုး႐ိုးေအးေအးျဖင့္ ေက်ာင္းကိုအိမ္လို ျမတ္ႏိုးသူ ဆရာမ၊ ေက်ာင္းသားေတြကို အိမ္က သားသမီးႏွင့္မျခား ေစတနာထားသူ ဆရာမက ယခုကဲ့သို႔ ကေလးကို တြန္းဖယ္၊ ကိုယ္စားအသက္ေပး အနစ္နာခံခဲ့သည္ဟူသည္မွာ ယံုုမွားသံသယျဖစ္ဖြယ္ရာပင္မရွိဟု ဦးစန္းဝင္းက ေျပာသည္။

ဆရာမေဒၚသန္းသန္းေ၀၏ အနစ္နာခံမႈကို အသိအမွတ္ျပဳ ဂုဏ္ယူသည့္အေနျဖင့္ ၂၀၁၇ေအာက္တိုဘာ ၅ ရက္တြင္ က်ေရာက္ေသာ ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန႔၌ ျမန္မာႏုိင္ငံလုံးဆုိင္ရာ ဆရာ၊ ဆရာမမ်ားအဖဲြ႕ခ်ဳပ္ (MTF)ကအာဇာနည္အာစရိယဆု ေပးအပ္ခ်ီးျမႇင့္ခဲ့သည္။

‘‘ကေလးေလး ကားတုိက္ခံရမွာစိုးလုိ႔ သူ၀င္ကယ္ရင္းျဖစ္သြားတာဆိုေတာ့ ဒီလိုမ်ဳိးစိတ္ဓာတ္ဆိုတာ ေတာ္႐ုံမရွိဘူးေလ။ ကိုယ့္အသက္အႏၲရာယ္နဲ႔ဆုိရင္ေတာ့ တြန္႔ၾကတာပဲေလ။ ဆရာမက အဲဒီအခ်ိန္ေလးအတြင္းမွာ ကေလးကို  ကယ္လုိက္တယ္။ သူကေတာ့ ပဲြခ်င္းၿပီးဆုံးသြားတယ္။ အဲဒီဆရာမရဲ႕ ဆရာစိတ္ေလးကို ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳတာေပါ့’’ဟု MTF ဒုဥကၠ႒ ပဲခူးတုိင္းေဒသႀကီး က၀ၿမိဳ႕နယ္ အထက (ခဲြ) ေအးမြန္မွ အလယ္တန္းေက်ာင္းအုပ္ႀကီး ဦးေအာင္ ေက်ာ္သူက မွတ္ခ်က္ျပဳသည္။

ေက်ာင္းသားမ်ားကို အလြန္အကြၽံ႐ိုက္ႏွက္မႈ၊ မသင့္ေတာ္ေသာ ဆံုးမမႈနည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ ေက်ာင္းသားမ်ား အရွက္ရေစမႈေၾကာင့္ ဆရာ၊ ဆရာမ အမ်ားစုကိုျပစ္တင္ေ၀ဖန္မႈမ်ား ရွိေနခ်ိန္တြင္ ဆရာမေဒၚသန္းသန္းေ၀၏ ေက်ာင္းသားအေပၚ အသက္ေပးကာ ဆရာ့၀တ္ ေက်ပြန္သည့္ လုပ္ရပ္က ဆရာဂုဏ္သမားဂုဏ္ကို အျမင့္ဆံုးအထိ ဆြဲတင္ခဲ့သည့္ ျဖစ္ရပ္လည္းျဖစ္သည္။

‘‘အဲဒီျမင္ကြင္းကို ကြၽန္ေတာ့္မ်က္စိထဲက ဘယ္ေတာ့မွ မထြက္ဘူး။ ဆရာမကို ေတြ႕လုိက္ရတာကားဘီးေတြေအာက္မွာ’’ဟု ဦးစန္းဝင္းက မ်က္၀န္းအတြင္း မ်က္ရည္မ်ား၀ဲကာ  ေျပာျပသည္။

မိမိက ညီမေလးတစ္ဦးလို ေတြးျမင္ခ်စ္ခင္ရသူ ဆရာမ၏အသက္မဲ့ေနသည့္ ခႏၶာကိုယ္ကို မိမိလက္ျဖင့္ ၁၂ ဘီး ကုန္တင္ကားဘီးမ်ားၾကားက ဆြဲထုတ္ခဲ့ရသည့္ေန႔၊ ထိုေန႔က မိုးေတြ အံု႔မႈိင္းေနျခင္းက ဤအျဖစ္ဆိုးကိုပင္ ႀကိဳသိေနသလိုလိုထင္မိေၾကာင္း ဦးစန္းဝင္းက ေျပာျပသည္။

ဦးစန္းဝင္းသည္ ေမွာ္ဘီ-ရန္ကုန္ကားလမ္းမႀကီးနံေဘးက ဆပ္သြားေတာ မူလတန္းလြန္ ေက်ာင္းေလးတြင္ အေထြေထြလုပ္သားအျဖစ္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္မွာ ၿပီးခဲ့သည့္ ဇူလိုင္က ႏွစ္(၃၀)ျပည့့္ၿပီျဖစ္သည္။ ပညာေရး ၀န္ႀကီးဌာနက ဦးစန္းဝင္းကို ဆပ္သြားေတာေက်ာင္း၏ အေထြေထြလုပ္သားအျဖစ္မွ အသက္ (၆၀)ျပည့္ ပင္စင္ျဖင့္ အနားယူခြင့္ျပဳခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။ သက္ျပည့္ပင္စင္ျဖင့္ အနားယူခြင့္ျပဳလိုက္ၿပီျဖစ္ေသာ္လည္း ၿမိဳ႕နယ္ကေပးမည့္ ပင္စင္ေၾကးေငြေလးကိုေစာင့္ရင္း ႏွစ္(၃၀)ၾကာ ေန႔ေရာညပါ အတူတူရွိေနသည့္ ဆပ္သြားေတာ ေက်ာင္းေလးကို ႏႈတ္ဆက္ရန္ အားယူေနခဲ့သည္မွာ ႏွစ္လပင္ျပည့္ၿပီး ေအာက္တုိဘာလထဲ ေရာက္လာခဲ့သည္။

ေမွာ္ဘီၿမိဳ႕ရွိ ဆရာမေဒၚသန္းသန္းေဝ ေနထုိင္ခဲ့ရာအိမ္ (ဓာတ္ပံု-ေက်ာ္ဇင္သန္း)

ထိုေန႔... ထိုေန႔ကေတာ့ ၿမိဳ႕နယ္ကေပးသည့္ ပင္စင္ေၾကးေငြ ၁၃ သိန္းရၿပီျဖစ္၍ ေန႔ခင္း ေငြထုတ္ၿပီး ေက်ာင္းသို႔ ျပန္လာခဲ့သည္။ သူ ဒီေက်ာင္းေလးကို မခြဲခ်င္ေသး။ သို႔ေသာ္ ခြဲရေပဦးမည္ေလ။ ပင္စင္ေၾကးေငြေလးထုတ္လာၿပီး မိတ္ေဆြေတြကို တစ္ခုခု၀ယ္ေကြၽးခ်င္စိတ္ေပၚလာမိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ဆပ္သြား ေတာေက်ာင္းေလးႏွင့္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ လမ္းက ေခါက္ဆြဲေၾကာ္ဆိုင္သို႔ သူထြက္လာခဲ့သည္။ ပထမႏွစ္၀က္စာေမးပြဲေတြ က်င္းပေနခ်ိန္ ေက်ာင္းကလည္း အရင္လို ေက်ာင္းခ်ိန္အျပည့္ မဟုတ္ေတာ့။ ယခင္ရက္မ်ားက ေက်ာင္းဆင္းခ်ိန္ဆို ေက်ာင္းသားေတြ တစ္ၿပံဳႀကီး အေျပးအလႊား ေက်ာင္း၀င္းထဲက ထြက္လာၾကေတာ့ သည္ေမွာ္ဘီ-ရန္ကုန္ ကားလမ္းမမွာ ကေလးေတြ ေဘးကင္းေစဖို႔ သူလမ္းကူးေပးေနက်ျဖစ္သည္။ ထိုေန႔ကေတာ့ ေက်ာင္း၀င္းထဲ ကေလးေတြလည္း မရွိေတာ့၊ စာေမးပြဲေျဖၿပီး ျပန္ကုန္ၿပီျဖစ္သည္။

သူ အေတြးတစ္ပိုင္းတစ္စ ႏွင့္ ေခါက္ဆြဲေၾကာ္ဆိုင္သြားရန္ ေက်ာင္း၀င္းထဲက ျဖတ္ေလွ်ာက္လာစဥ္ သူ႔ညီမအရင္းေလးလို ရင္းႏွီးခ်စ္ခင္ရသည့္ ဆရာမႏွင့္ ဆံုမိသည္။ လက္ထဲတြင္ အိမ္က သမီးႏွင့္ ခင္ပြန္းအတြက္ ေက်ာင္းေရွ႕အခြန္လြတ္ေစ်းမွ ၀ယ္ထားပံုရေသာ ဟင္းစားအခ်ိဳ႕ ဆြဲလာသည့္ ဆရာမေဒၚသန္းသန္းေ၀ကို သူ ႏႈတ္ဆက္ခဲ့သည္။

‘‘ဒီေန႔ တယ္ေစာပါလား’’။ ဆရာမက ပံုမွန္ ဒီအခ်ိန္ ေက်ာင္းဆင္းတတ္သူမဟုတ္၊ ယခုမွ အခ်ိန္က ေန႔လယ္ ၃ နာရီ စြန္း႐ံုေလးျဖစ္၍ သူေမးခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ဆရာမ ေဒၚသန္းသန္းေ၀က ဦးစန္းဝင္းကဲ့သို႔ပင္ ဆပ္သြားေတာေက်ာင္းေလးအေပၚ သံေယာဇဥ္ႀကီးသူျဖစ္သည္။ ဦးစန္းဝင္း အသက္(၃၀)တြင္ သည္ေက်ာင္း၌ အေထြေထြလုပ္သားအျဖစ္ စတင္အလုပ္လုပ္ခဲ့သည္။ သူအလုပ္၀င္ၿပီး သံုးႏွစ္အၾကာတြင္ အသက္ (၃၀) အရြယ္ ဆရာမေလး ေဒၚသန္းသန္းေ၀က အလယ္တန္းျပဆရာမအျဖစ္ ဆပ္သြားေတာေက်ာင္းသို႔ ေရာက္ရွိလာသည္။  

ယခုဆုိလွ်င္ သူပင္ အသက္ (၆၀)ျပည့္ ပင္စင္ရၿပီ။ အသက္(၅၇)ႏွစ္အရြယ္ ဆရာမ ေဒၚသန္းသန္းေ၀လည္း အကယ္၍ သက္ရွိထင္ရွား ရွိေနဦးမည္ဆုိလွ်င္ ေနာက္သံုးႏွစ္အၾကာတြင္ သူ႔လုိပင္စင္ယူကာ သည္ေက်ာင္းကို ခြဲရေတာ့မည္။

ဆပ္သြားေတာေက်ာင္းေလး ႏွင့္ အခ်ိန္အၾကာႀကီး အတူရွိခဲ့သူေတြကို ျပပါဆိုလွ်င္ သူႏွင့္ ဆရာမေဒၚသန္းသန္းေ၀ကိုသာ ျပရမည္ ျဖစ္သည္။ ေက်ာင္းအေပၚ သံေယာဇဥ္ႀကီးပံုခ်င္းကလည္း တူသည္။ ဦးစန္းဝင္းက ေက်ာင္း ေနာက္တြင္ အိမ္ေဆာက္ကာေနသူမို႔ ေန႔ေရာညပါ ေက်ာင္း၌ရွိေနၿပီး ေက်ာင္းကို ေစာင့္ေရွာက္ေနသူျဖစ္သည္။

ေအာက္တိုဘာ ၂ ရက္ ညေနကေတာ့ ဆရာမေဒၚသန္းသန္းေဝက ေနလည္းသိပ္မေကာင္းခ်င္၊ မနက္ျဖန္ ကေလးေတြကို သုပ္ေကြၽးမည့္ သေဘၤာသီးသုပ္အတြက္ ျပင္ဆင္လို၍ ေက်ာင္းအုပ္ဆရာမႀကီးထံ ၀င္ေတြ႕ႏႈတ္ဆက္ကာ ေစာေစာျပန္လာျခင္းျဖစ္သည္။

‘‘မနက္ျဖန္ စာေမးပြဲေနာက္ဆံုးေန႔ဆိုေတာ့ ကေလးေတြကို သေဘၤာသီးသုပ္လုပ္ေကြၽးမလို႔။ ဒီေန႔ အိမ္ေစာေစာျပန္ၿပီး ျပင္ဆင္မလို႔လို႔ သူေျပာသြားတာ’’ဟု ဦးစန္းဝင္းက ထိုညေန ဆရာမႏွင့္ ေျပာျဖစ္သည့္စကားကို ျပန္ေျပာျပသည္။

ဦးစန္းဝင္းႏွင့္ ဆရာမတို႔ စကားတေျပာေျပာျဖင့္ ေလွ်ာက္လာရင္း ေက်ာင္းေရွ႕ကားလမ္းေဘးေရာက္ေတာ့ အသိဆရာမတစ္ဦးကို ေစာင့္ဦးမည္ဟုဆိုကာ ဆရာမ ေဒၚသန္းသန္းေ၀က ရပ္က်န္ခဲ့သည္။ ဦးစန္းဝင္းက ေက်ာင္းႏွင့္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ ဟိုဘက္ကားလမ္းဘက္ျခမ္းက ေခါက္ဆြဲေၾကာ္ဆိုင္ဆီ ကူးလာခဲ့သည္။

ဆပ္သြားေတာေက်ာင္းေရွ႕ ေမွာ္ဘီ-ရန္ကုန္ ကားလမ္းမက သိပ္မက်ယ္ေပ။ သို႔ေသာ္ ဘတ္စ္ကားမ်ား၊ ဆုိင္ကယ္မ်ားႏွင့္ ကားႀကီးမ်ား ျဖတ္သန္းေလ့ရွိသည့္အျပင္ ေက်ာင္းႏွင့္ ေစ်းရွိရာ ေနရာ ျဖစ္သျဖင့္ လမ္းကူးရခက္သည္။ ဆရာမ ေဒၚသန္းသန္းေ၀က ေက်ာင္းမွ အိမ္ျပန္လွ်င္ ဟိုဘက္ကားလမ္းကူးကာ ကားစီးရသူျဖစ္ၿပီး ကားလမ္းရွင္းသည္အထိ ေစာင့္ၿပီးမွ လမ္းကူးတတ္သူျဖစ္သည္။ ထိုေန႔ကေတာ့ သူငယ္ခ်င္း ဆရာမကိုေစာင့္ရင္း လမ္းမကူးေသးဘဲ ရပ္ေနသည္။

ဦးစန္းဝင္းက ဟိုဘက္ကားလမ္း ေခါက္ဆြဲေၾကာ္ဆိုင္မွဆရာမကို လွမ္းၾကည့္လုိက္ေသးသည္။ ၁၅ မိနစ္ခန္႔အၾကာ ေခါက္ဆြဲေၾကာ္၀ယ္ၿပီး ဦးစန္းဝင္းလွည့္အထြက္ ဆရာမရွိေနသည့္ ကားလမ္းဘက္အျခမ္းတြင္ အမွတ္ (၄၁) ဘတ္စ္ကားက အရွိန္ေလွ်ာ့လိုက္သည္။ ထိုကားက ဆရာမကို ကြယ္သြားၿပီး သူ မျမင္ရေတာ့။ သို႔ေသာ္ ထိုမျမင္ရျခင္းက ခဏဟုသာ သူထင္ခဲ့သည္။ ကားကြယ္သြားၿပီး သူ ေျခႏွစ္လွမ္း၊ သံုးလွမ္းသာ ဆက္လွမ္းခဲ့ရေသးသည္။ ‘‘ဂ်ိန္း’’ဆိုသည့္အသံႏွင့္ လူေတြ ေအာ္သံကို သူ ၾကားလိုက္သည္။ ‘‘တိုက္သြားၿပီ’’ဟု လူေတြ ေအာ္ၾကသည္။ အခ်ိန္က လွ်ပ္တစ္ျပက္ေလးအတြင္း၊ ခ်က္ခ်င္း ဆရာမကို သူ စိတ္ပူသြားသည္။

ဟိုဘက္ကားလမ္းကို အေျပးသြားၾကည့္ေတာ့ ဆပ္သြားေတာ ေက်ာင္းက သူငယ္တန္းကေလးတစ္ဦး ေက်ာင္းေရွ႕လမ္းမတြင္ ရပ္ထားသည့္ကားႏွင့္ ေဆာင့္မိၿပီးေအာ္ငိုေနသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ အျဖဴ၊ အစိမ္း၀တ္ ဆရာမတစ္ဦး ကို သူ႔မ်က္လံုးထဲျမင္လိုက္သည္။ ထိုစဥ္ ေဘးကလူေတြက ေအာ္ ေျပာၾကသည္။ ဆရာမက ကေလးကို တြန္းထုတ္လုိက္တာတဲ့။ သူခုနက ျမင္လိုက္သည့္ အျဖဴ၊အစိမ္း၀တ္ ဆရာမကို ထပ္ၾကည့္သည္။ ညီမေလးလို ခင္မင္ရသည့္ ဆရာမေဒၚသန္းသန္းေ၀ ဟုတ္၊ မဟုတ္။ သူရွာသည္။ ေနာက္ဆံုးတြင္ ၁၂ ဘီးကား၏ ကားဘီးမ်ားေအာက္၌ ဆရာမကို ေတြ႕ရသည္။

‘‘ကားဘီးေအာက္ကေန ဆြဲထုတ္ၿပီးေတာ့ ဆရာမက အသက္မရွိေတာ့ဘူး။ ကြၽန္ေတာ္ကိုယ္တိုင္ပဲ ေက်ာင္းထဲ၀င္ သူ႔သမီးေလးဆီ ဖုန္းဆက္ခဲ့ရတယ္။ ပြဲခ်င္းၿပီးဆိုတာ ဖုန္းထဲမွာ ေျပာမထြက္ခဲ့ဘူး’’ ဟု ဦးစန္းဝင္းကဆိုသည္။

‘‘သမီးေမေမအက္ဆီးဒင့္ျဖစ္လို႔ နည္းနည္းခိုက္မိသြားတယ္။ ေက်ာင္းကိုလိုက္လာပါ’’ ဟုသာ ေျပာခဲ့ၿပီး သမီးလိုက္လာမွသာ သူ႔မိခင္အသက္မရွိေတာ့ေၾကာင္း သိရွိခဲ့သည္။

ဆရာမ သမီးသည္ အသက္ (၂၀)ေက်ာ္ၿပီျဖစ္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာ ဆက္ဆံေရးဘာသာရပ္ျဖင့္ ေက်ာင္းၿပီးထားသူျဖစ္သည္။

‘‘အခ်ိန္က ၃ နာရီခြဲေလာက္ဆိုေတာ့ ဒီအခ်ိန္က သူ ေက်ာင္းက ျပန္ေနက်အခ်ိန္ မဟုတ္ေတာ့ေက်ာင္းထဲမွာပဲ နည္းနည္းပါးပါး ခိုက္မိတယ္ေပါ့။ အဲဒီေလာက္ပဲ ထင္တာ။ ၿပီးမွ သူ႔သူငယ္ခ်င္းဆရာမက အိမ္လိုက္လာေျပာတယ္။ အိမ္နားက လူေတြေျပာတာနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္ ေဆး႐ံုလိုက္သြားမွ အသက္မရွိေတာ့ဘူးဆိုတာသိတာ’’ဟု ဆရာမေဒၚသန္းသန္းေ၀၏ေမာင္ ဦးသန္းေဆြက ေျပာျပသည္။

ဆပ္သြားေတာ မူလြန္ေက်ာင္းေလးကို သံေယာဇဥ္ႀကီးရွာသူ ႏွစ္ဦးအနက္ သက္ျပည့္ပင္စင္ရလို႔ ခြဲခ်ိန္တန္သူပင္ မခြဲရေသး။ စာသင္ေကာင္းတုန္း၊ ေက်ာင္းသားေတြကို ေစာင့္ေရွာက္ေကာင္းတုန္း ဆရာမက ႐ုတ္တရက္ အရင္ခြဲသြားၿပီျဖစ္သည္။ ဆရာမခ်စ္ေသာ ေက်ာင္းသားေတြကို သေဘၤာသီးသုပ္ပင္ လုပ္ေကြၽးမသြားရရွာေသာ ဆရာမအတြက္ အားလံုးက ၀မ္းနည္းပီတိျဖစ္ရသည့္ေန႔ပင္ျဖစ္သည္။ သည္လို ဆရာမတစ္ဦးကို ဆံုး႐ံႈးခဲ့ရ၍  ၀မ္းနည္းမဆံုးရွိေသာ္လည္း အသက္ကို ပဓာနမထား၊ အရွိန္ႏွင့္ေျပး၀င္လာသည့္ ကုန္ကားႀကီး ေရွ႕တည့္တည့္တြင္ ရွိေနသည့္ သူငယ္တန္းကေလးေလးကို တြန္းထုတ္ကာ ကိုယ္တိုင္ေတာ့ ေရွာင္ရွားခ်ိန္ပင္မရခဲ့ဘဲ ကားဘီးေတြေအာက္ အသက္ေပးခဲ့သည့္ ဆရာမ၏လုပ္ရပ္ကို ျမင္ေတြ႕ၾကားသိရသူတိုင္း ရင္ထဲထိရွ ပီတိျဖစ္ရသည္သာ။

ဆရာမသည္ ေက်ာင္းအေပၚ အလြန္သံေယာဇဥ္ႀကီးၿပီး အိမ္တြင္ေနသည့္အခ်ိန္ထက္ ေက်ာင္း၌ေနသည့္အခ်ိန္က ပိုမ်ားသည္ဟု ေမာင္ျဖစ္သူ ဦးသန္းေဆြကဆိုသည္။ နံနက္ ၇ နာရီထိုး ေက်ာင္းအေရာက္သြားတတ္ၿပီး ဘယ္သူမွ မေရာက္ခင္ ေက်ာင္းသန္႔ရွင္းေရး လုပ္ေလ့ရွိျခင္းေၾကာင့္ ေက်ာင္းလံုခ်ည္အစိမ္းႏွင့္ အေပၚက အရပ္၀တ္အက်ႌမ်ိဳး ၀တ္ဆင္သြားေလ့ရွိသည္။ ေက်ာင္းတက္ခ်ိန္မွသာ အက်ႌအျဖဴလဲကာ စာသင္ခန္းထဲ၀င္ေလ့ရွိသည္။

ညေန ေက်ာင္းဆင္းလွ်င္လည္း အက်ႌအျဖဴကိုလဲကာ စာသင္ခန္းသန္႔ရွင္းေရးလုပ္ၿပီးမွ ျပန္လာေလ့ရွိသည္။ အျဖစ္ဆိုးႏွင့္ ႀကံဳေတြ႕သည့္အခ်ိန္ကလည္း ေက်ာင္းလံုခ်ည္အစိမ္းႏွင့္ အရပ္၀တ္အက်ႌကိုသာ ၀တ္ဆင္ထားေသာ္လည္း ႏွစ္(၃၀)ခန္႔ ေန႔တိုင္း အသြားအျပန္လုပ္ေနသည့္ သည္ပတ္၀န္းက်င္တြင္ ဆရာမကို မသိသူရွား၍ ေမွာ္ဘီၿမိဳ႕တြင္ ထိုျဖစ္ရပ္က ဟိုးေလးတေက်ာ္ ျဖစ္ခဲ့သည္။

ဆရာမ၏ အနစ္နာခံမႈအေပၚ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းကို ပီတိျဖစ္ရေသာ္လည္း ေမွ်ာ္လင့္မထားေသာ ျဖစ္ရပ္ေၾကာင့္ ေျဖမဆည္ ႏိုင္ေအာင္ ၀မ္းနည္းရသည္ဟု ေမာင္ျဖစ္သူ ဦးသန္းေဆြက ဆိုသည္။

ဆရာမ ေဒၚသန္းသန္းေ၀ ႐ုပ္အေလာင္းကို ေအာက္တိုဘာ ၄ ရက္က ေမွာ္ဘီၿမိဳ႕မသုသာန္တြင္ မီးသၿဂႋဳဟ္ခဲ့ၿပီး ဆရာမကိုခ်စ္ေသာ၊ ဆရာမကခ်စ္ေသာ တပည့္ ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူမ်ား၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ဆရာ၊ ဆရာမမ်ား၊ မိသားစု၀င္မ်ား ဆရာမ၏ ေနာက္ဆံုးခရီးကို လိုက္ပါပို႔ေဆာင္ခဲ့သည္။

‘‘သူကေတာ့ အရင္ခြဲသြားတာေပါ့။ သူလုိလူအတြက္ ေကာင္းတဲ့ေနရာမွာပဲ ေရာက္ေနမယ္ဆိုတာ ေသခ်ာပါတယ္’’ဟု ဦးစန္းဝင္းက ယံုၾကည္မႈႏွင့္ ၀မ္းနည္းမႈေရာ စြက္ေနသည့္အသံျဖင့္ ဆိုသည္။

မိမိအသက္ကို ပဓာနမထား၊ ေႂကြခ်ိန္မတန္ေသးသည့္ ေက်ာင္းသားေလးအတြက္ ကိုယ္စားေႂကြေပးခဲ့သူ အာဇာနည္ဆရာမ၊ အာဂဆရာမသည္ ေႂကြသြားေပမယ့္ အားလံုး၏ ရင္ထဲတြင္ အၿမဲေ၀ေနဆဲပင္ရွိေနမည္မွာ မလြဲဧကန္ျဖစ္သည္ဟု ဦးစန္းဝင္းက အတိအက်ဆိုသည္။

‘‘အတတ္လည္းသင္၊ ပဲ့ျပင္ဆံုးမ၊ သိပၸမခ်န္၊ ေဘးရန္ဆီးကာ၊ သင့္ရာအပ္ပို႔၊ ဆရာတို႔ က်င့္ဖို႔ ၀တ္ငါးျဖာ’’ဟူေသာ ဆရာ့က်င့္ ၀တ္တြင္ ‘‘ေဘးရန္ဆီးကာ’’ဟူသည့္ က်င့္၀တ္ကို ဆရာမ ေဒၚသန္းသန္းေ၀က အသက္ျဖင့္ ရင္းၿပီး ေက်ပြန္ခဲ့ပါသည္။     ။